Mostrando postagens com marcador 1373-06-16 Tratado Anglo-Português. Mostrar todas as postagens
Mostrando postagens com marcador 1373-06-16 Tratado Anglo-Português. Mostrar todas as postagens
sexta-feira, 16 de janeiro de 2015

Segundo Tratado Anglo-Português II

Paulo Werneck

O Visconde de Santarém não se deu ao trabalho de escrever um extrato para o segundo tratado, considerando-o muito semelhante ao outro, apesar de não fazer referência ao duque de Lancaster.
An. 1373 Junho 16

Tratado d'alliança entre ElRei D. Fernando, Rei de Portugal, e o Principe de Galles e d'Aquitania, ajustado pelos Embaixadores de Portugal João Fernandes Andeiro, e Vasco Domingues.

Este Tratado é quasi idêntico nos artigos principaes com o que pômos acima. Principia todavia pela declaração dos Embaixadores de Portugal dos poderes que lhes forão dados para tratarem das allianças e confederações com ElRei d'Inglaterra, e com seus filhos, herdeiros e successores. Omittio-se todavia neste o artigo relativo ao Duque de Lencastre, intitulado Rei de Castella.
Porque seria esse a contrapartida portuguesa, conforme Hardy? Qual o sentido de dois tratados serem firmados conjuntamente?

Fontes:

CARVALHOSA, Manuel Francisco de Barros e Sousa de Mesquita de Macedo Leitão e (Visconde de Santarém). Quadro Elementar das Relações Politicas e Diplomáticas de Portugal com as Diversas Potencias do Mundo Desde o Principio da Monarchia Portugueza Até aos Nossos Dias. Tomo 14. Segunda edição. Páginas 58 a 59. Lisboa: Typographia da Academia Real das Sciencias, 1865. Disponível em Internet Archive (www.archive.org).

HARDY, Sir Thomas Duffus. Syllabus (in English) of the Documents Relating to England and other Kingdoms Contained in the Collectio Known as "Rymer's Foedera". Vol I. 1066-1377. Pag. 465. London: Longmans, Green, & Co. 1869.
terça-feira, 13 de janeiro de 2015

Segundo Tratado Anglo-Português I

Paulo Werneck

O segundo tratado seria a contrapartida portuguesa ao primeiro, assinado na mesma data, segundo Sir Thomas Duffus Hardy, no seu sumário da obra de Rymer, donde foi extraído o texto integral do mesmo em Latim:
Ann. D. 1373. An. 47. E. 3. Ex. Autogr.

Forma Alligantiarum Portugalia, cum Rege, & Principe Aquitanie.

NOS, Johannes Fernandi de Audeno, Miles, & Velaſcus Dominici Cantor Eccleſiæ Bracarenſis,

Procuratores & Negotiorum Geſtores, Magnifici Principis, Domini noſtri, Domini Fernandi, Dei gratiâ, Regis Portugalliæ & Algarbii, &, Illuſtriſſimæ Dominæ, Dominæ Alianoræ, eadem gratiâ, Reginæ, Conſortis ſuæ,

Ad infraſcriptum Negotiam ſpecialiter deputati, prout apparet pleniùs per Litteras Regias, ſeu per Publicum Inſtrumentum inde ſactum, inſraſcripti tenoris,

Notum ſacimus univerſis, præſentes Litteras inſpecturis, quòd Dominus noſter Rex & Domina noſtra Regina,

Conſiderantes propinquæ Conſanguinitatis vinculum & Amicitias antiquatas, quæ ſunt, & hactenus extiterunt, inter præfatum Dominum noſtrum Regem, ac ejus Progenitores, &, Illuſtriſſimum Principem, Dominum Edwardum, eadem Gratiâ, Regem Angliæ e Franciæ, ejuſque Progenitores, claræ memoriæ,

Nos, Johannem & Velaſcum, eorum Procuratores, ad ipſius Domini Regis Anglorum præſentiam pridem, cum eorum clauſis Litteris, tranſmiſerant,

Dantes & Commitentes nobis, inter cætera, Poteſtatem plenariam & expreſſam, vice ſuis & nomine, eidem Domino Regi Angliæ ejuſque ſano Concilio præmiſſa ſerioſiùs Exponendi,

Et, ob Affectionem ſinceram, quam erga Ipſum ejuſque Regna & Dominia obtinent, cum eis firmas Alligantias Contrahendi,

Quæ omnia & ſingula, prout nobis commiſſum fuerat, eidem Domino Regi Angliæ, maturitate debitâ, prout decuit, exponentes, ejuſdem Domini Regis Angliæ ſuper ipſis inſtanter petivimus Gratum & Acceptabile Nobis dari Relponſum,

Undè idem Dominus Rex, noſtrâ Petitione hujuſmodi benignis auribus exauditâ, hujuſmodi, per nos Petitas, Alligantias, de Concilii ſui Deliberatione providâ, conceſſit liberalicer faciendas,

Nos igitur, Johannes & Velaſcus, Procuratores prædicti,

Zelum fervidum (quem idem Dominus Rex Angliæ erga Dominum noſtrum Regem & Dominam noſtram Reginam Portugalliæ & Algarvii ex hiis obtinere concepimus) medullitus ponderantes,

Cum præfato Domino Rege Franciæ & Angliæ, & ejus omnibus Succeſſoribus in Regno Angliæ, Terris, Dominiis eorum, ubicumque exiſtentibus, Subditis & Vaſſallis, fidelicer obedientibus quibuſlibet, contra omnes Homines, qui poſſunt vivere vel mori, vice & nomine dicti Domini noſtri Regis & Dominæ noſtræ Reginæ, Regnorumque Portugalliæ & Algarbii, eorumque Subditorum & Vaſſallorum, fidelicer obedientium, vigore in hac parte nobis traditæ Poteſtatis & ſuſcepti Officii, Alligantias, Confœderationes, Amicitias, Adunationes, & puræ Dilectionis Fœdera, & cum, Nobili Viro, Domino Willielmo Domino de Latymer, ac, Venerabili Magiſtro, Domino Thoma Juvenis Officiali Curiæ Cantuarienſis, Procuratoribus ipſius Domini Regis Angliæ, ad ſubſcripta per Litteras ſuas Patentes, Magno Sigillo ſuo Regio conſignatas, ſpecialiter deputatis, ſub modis & ſormulis inſeriùs annotatis, præhabitâ primitùs ſuper hiis Deliberatione maturâ, prout nobis, ut præfertur, commiſſum eſt, Contrahimus, Ordinamus, Facimus, & Stabilimus, perpetuis temporibus, Altiſſimo concedente, inviolabiliter obſervanda,

IN PRIMIS, Ordinamus & Concordamus quòd, inter Dominum Fernandum Regem Portugalliæ & Algarbii, & Dominam Alianoram, Reginam & Conjugem ſuam, eorumque Succeſſores in Regnis prædictis Portugaliæ & Algarbii, ac omnia alia eorum Terras, Dominia, Provincias, Vaſſallos, & Subditos quoſcumque, ſideliter obedientes, & Dominum Edwardum Regem Angliæ & Franciæ, ejus Succeſſores in dicto Regno Angliæ, Terras, Dominia, Provincias, Vaſſallos, & Subditos quoſcumque, fideliter obedientes, erunt hinc inde Veraces, Fideles, Conſtantes, Mutuæ, & Perpetuæ Amicitiæ, Adunationes, Alligantiæ, & puræ Dilectionis Fœdera, &, velut Amici Fideles & Veraces, mutuò hinc inde Amicis Amici, & Inimicis Inimici, contra omnes Homines qui poſſunt vivere vel mori, cujuſcumque Dignitatis, Statûs, Præminentiæ, ſeu Conditionis exiſtant, eorum Terras, Regna, & Dominia, invicem ſe juvabunt, manutenebunt, & ſuſtinebunt, per Terram, & per Mare, mutuò:

Procurabunt, & pro viribus conſervabunt, perſonalem Incolumitatem, Commodum, & Honorem; jurium ſuorum, bonorum, rerum, & amicorum, ubilibet exiſtentium, indempnitatem, ſalvationem, recuperationem:

Dampnis & Injuriis, dedecori ſeu, ut ita loquamur, vilenie, quæ ſciverint, vel altera Pars ſciverit, alteri Parti aliquotiens iminere, ſeu contra eandem excogitari, proviſis remediis, hinc inde, ſideliter occurrentes; parti, contra quam talia machinantur, quàm cito commodè ſieri poterit, per Litteras, vel per Nuncium, aut aliis modis melioribus excogitatis, integrè & plenariè revelantes, præmunientes, &, ſuper præmiſſis, ſalubriter conſulentes.

Item, Neutra Pars cum Inimicis, Æmulis, vel Perſecutoribus Partis alterius amicitias copulabit:

Scienter, in alterius partis detrimentum, dampnum, ſeu Præjudicium, aliquale eiſdem Inimicis, Æmulis, ſeu Perſecutoribus Communicans, per ſe, vel alios, Conſilium, Auxilium, vel Favorem:

Eoſdem quoviſmodo Conſortans, Receptans, in Regno, ſeu Regnis, Terris, Dominiis, Provinciis, Lociſve ſuis; Conſortari, Receptari, Suſtineri ſcienter paciens vel morari, publicè vel occultè, exquiſitis figmentis, occaſione quibuſlibet ſeu colore:

Fugitivis, Exulatis, Forbannitis, præſentibus & futuris, quibuſcumque occaſione ſive cauſâ, a Regno, aut ab aliis Provinciis, Terris, Dominiis, ſive Locis alterutrius eorumdem Regum, appellatione Inimicorum, Æmulorum, ſeu Perſecutorum, nullatenus ſubincluſis; quin in Regno, & quibuſcunque Terris & Locis, alteri Regi ſubjectis, hinc & inde receptari, ſuſtineri, liberè valeant & foveri; niſi fortè tales Fugitivi, Exulati, & Forbanniti forent pro crimine Læſæ Majeſtatis, ut Regis & Regni Proditores ſententialiter condempnati, aut aliàs taliter ſuſpecti quòd per eos utriuſque Partis vel alterius earum Detrimentum, Dedecus, Injuriæ, vel Diſcordiæ procurari veriſimiliter ſormidentur, & ideò, ut Inimici & Perſecutores, deberent meritò evitari; quo Caſu una Pars, per alteram requiſita, tales, ſicut prædictum eſt, ad Partem requirentem, ſi petantur, remittere, aut a Se, Regnis, Dominiis, & Terris ſuis expellere, Forbannire, & Dimittere teneacur.

ITEM, ſi contingat Regnum alterius, Terras, Dominia, Loca, Offendi, Opprimi; vel Invadi, per Terram, vel per Mare, per Inimicos, Perſecutores, vel Æmulos, aut eoſdem Inimicos ſaltem offendere, opprimere, vel invadere molientes, machinantes, aut quomodolibet properantes,

Et Pars alia, vel ejus Succeſſores, pro Auxilio ſeu Subſidio impartiendo & impendendo, in Hominibus Armorum, Sagittariis, Baliſtariis, Navibus, Galeis ad Guerram ſuſſicienter præparatis, aut alio genere Defenſionis quocumque (ſi tamen illud Genus, vel aliquod præmiſſorum, in Regno, a quo petitur prædictum Subſidium, habeatur vel ſuerit uſitatum) per Partem, contra quam talia machinantur, per Litteras, vel per certos Nuncios, ſuerit requiſita, quotienſcumque & quandocumque dicta Pars, taliter Requiſita, Parti Requirenti,

Ad Defenſionem Regni, contra quod hujuſmodi Invaſiones præparantur, aut aliarum Provinciarum, Dominiorum, vel Locorum, & Recuperationem eorumdem, per hujuſmodi Invaſiones Deperditorum, contra dictos Inimicos, Invaſores, Perſecutores, ſeu invadere vel perſequi molientes, cujuſcumque Statûs, Conditionis, Præeminentiæ, Dignitatis exiſtant,

Juxta Numerum & Modum, in Præmiſſis Hominibus Armorum, Sagittariorum, Baliſtariorum, Navium, Galearum ad Guerram competenter in omnibus requiſitis inſtructarum, & alterius generis Defenſionis, quem (ſalvis ſemper ordinatâ Caritate & propriâ Neceſſitate) a ſe Dimittere poterit, vel abſque gravi Præjudicio Suſtinere,

Dictum Subſidium bonâ ſide præſtabit, impartietur, & mandabit,

Sumptibus, Expenſis, & Stipendiis Requirentis,

Per Quatuor Expertos Milites, aut alios idoneos, legales, & diſcretos Viros (Duos ex utraque Parce deputandos ſeu eligendos) ſubtiliter arbitrandis, ſecundum Perſonarum mittendarum & Graduum earumdem Qualitatem, Temporum Conditionem, & Forum Locorum, in quibus hujuſmodi Mittendos Virtutem ſeu Opera Bellica contigerit excercere,

Tempore inſra quod, poſt Requiſitionem prædictam, hujuſmodi Subſidium debeat præparari & mandari, juxta celerem Neceſſitatem Partis Requirentis, & Poſſibilitatem convenientem Partis Requiſitæ;

Vacuatis in omnibus Fraude & malo Ingenio, Æquitatis tramite benigniter extimato.

INSUPER, ad hæc omnia & ſingula ſupradicta effectualiter Adimplenda & fideliter Conſervanda, vice & nominibus ſupradicdis, Nos, Procuratores prædicti, promittimus bonâ ſide, & in Animas dicti Domini noſtri Regis & Dominæ noſtræ Reginæ Portugaliæ & Algarbii, tactis Sacroſanctis Evangeliis, juramus quòd ipſi, Dominus noſter Rex, & Domina noſtra Regina, Alligantias, Amicitias, Adunationes, Conſœderationes, Conventiones ſupraſcriptas, & quoſcumque Articulos ſeu Clauſulas eorumdem (prout ipſos & partem ipſarum attinet) in omnibus & ſingulis, pro viribus totis & ſenſubus, Tenebunt, Adimplebunt, & inviolabiliter Obſervabunt,

Teneri, Adimpleri, & inviolabiliter ſacient Obſervari,

Præmiſſa vel eorum aliquod in toto, vel in parte, Rumpendo, Inſringendo, vel Violando, inſringi, violari, aut rumpi ſcienter procurando ſeu tolerando, cujuſvis Excuſationis prætextu vel Exceptionis, Fraudis vel Doli, Erroris, Cohercionis, Juris ſcripti, Conſuetudinis, Facti, vel Intentionis, Privilegii impetrati vel impetrandi, aut quibuſcumque machinatis Fraude, Dolo, aut Malo Ingenio, Re aut Verbo, nullis unquam temporibus contravenient in ſuturum, aut contraveniri ſcienter quomodolibet patiemur.
A seguir será apresentado o extrato em Português do Visconde de Santarém.

Fontes:

HARDY, Sir Thomas Duffus. Syllabus (in English) of the Documents Relating to England and other Kingdoms Contained in the Collectio Known as "Rymer's Foedera". Vol I. 1066-1377. Pag. 465. London: Longmans, Green, & Co. 1869.

RYMER, Thoma. Fœdera, Conventiones, Literæ, Et cujſcunque generis Acta Publica, Inter Reges Angliæ et Alios. Terceira Edição. Haia: Joannem Neaulme, 1740. Dez volumes. Tomo III, 3ª Edição. Partes III e IV. Parte III. Páginas 10 e 11. Disponível em Internet Archive.
domingo, 11 de janeiro de 2015

Primeiro Tratado Anglo-Português II

Paulo Werneck

Como quem não tem cão caça com gato, e tendo em vista o quase total desconhecimento de Latim pelo autor deste Guardamoria (o estudo está progredindo, mas leva tempo), está transcrito abaixo o extrato que o Visconde de Santarém fez do tratado, procedimento esse que será adotado quanto ao segundo tratado e aos dois tratados ditos de Windsor.
An. 1373 Junho 16: Londres.

Tratado de paz, amizade e alliança entre ElRei D. Fernando de Portugal e Duarte III Rei d'Inglaterra, sendo Embaixadores e Plenipotenciários de Portugal João Fernandes Andeiro e Vasco Domingues, e d'Inglaterra Guilherme, Senhor de Latymer, e Thomaz o Joven.

Principia este acto: «A todos os que o presente virem nós Procuradores e negociadores do mui illustre Principe, etc. Duarte pela graça de Deos Rei d'Inglaterra e de França, etc., e o illustre e magnifico Principe o Senhor D. Fernando, Rei de Portugal e do Algarve, e a muito illustre Rainha D. Leonor, sua esposa, e nós Embaixadores e Procuradores e Enviados especiaes, a saber: o Nobre militar João Fernandes, e o Reverendo Senhor Vasco Domingues, chantre de Braga, tendo formado as allianças, e confederações e Tratados de paz e amizade entre o Rei de Portugal e a Rainha, e ElRei D. João de Castella, e o chefe da Legião de Lencastre, filho do dito Rei d'Inglaterra, em consequencia dos laços de parentesco, e das antigas allianças entre elles e seus progenitores, tanto pela consideração da pessoa do dito Rei, como pelos direitos de seus filhos, e como o dito Rei de Portugal tem tido de todo o tempo a peito o evitar os ataques de seus inimigos, e desmanchar as maquinações ou projectos contra elle Rei d'Inglaterra, e contra seu filho primogenito Duarte, Principe de Galles e seus outros filhos, com os quaes os ditos Reis de Portugal tinhão contractado em outro tempo allianças, assim como com a Corôa d'Inglaterra, celebrando contractos de confederação e Pactos de amor contra todos os inimigos de qualquer estado ou condição que fossem, em consequencia do que os ditos Embaixadores Portuguezes não só exposerão isto de viva voz em nome do seu Soberano, mas apresentárão os ditos Tratados revestidos do sello real d'ElRei e da Rainha, e bem assim o poder dos mesmos Principes para ajustarem e renovarem as ditas allianças, e para ajustarem a estes novos artigos com outros pactos e convenções que se julgassem convir a cada um dos ditos Reinos, alliados e vassallos delles, e para jurarem cada uma das ditas convenções.

Em virtude do que jurão em nome d'ElRei seu Senhor e de seus herdeiros e successores, e de seus vassallos, que serão observadas e guardadas inviolavelmente para sempre as ditas confederações e allianças entre ElRei de Portugal e ElRei Duarte d'Inglaterra e seus respectivos Reinos, os quaes serão perpetuamente amigos fieis de seus amigos, e inimigos de seus inimigos.

1.º Que os ditos Reinos se ajudarão e se sustentarão tanto por terra como por mar, e defenderão a sua honra, e os seus direitos e interesses, e seus amigos oppondo-se áquelles que contra elles maquinarem, revelando e descobrindo taes tramas, e communicando-as immediatamente por cartas, ou por um mensageiro, ou pelo melhor meio que se offerecer:

2.º Pelo mesmo teor nenhuma das duas partes (contractantes) poderá ligar-se nem contractar amizade e alliança com os inimigos, rivaes, e perseguidores da outra, ou que lhe tiver causado prejuizo ou damno, nem os poderá receber ou acolher nos seus Reinos, dominios, provincias, nem consentir que elles ali se reforcem, sustentem ou residão publicamente, ou ás occultas, ou seja como desterrados ou fugitivos por qualquer motivo que seja tanto do presente como do futuro, devendo ser expulsados do Reino e dominios de um ou de outro, e no caso que taes fugitivos ou desterrados o tenhão sido por causa de crime de Leza Magestade, e como taes condemnados, como traidores ao Rei e ao Reino, para evitar discordias e outros males, por isso deverão taes individuos ser reputados como inimigos e perseguidores. Neste caso uma das partes poderá requerer á outra de os expulsar, banir ou desterrar de seus Reinos e dominios.

3.º Do mesmo modo se acontecer que um dos dois Reinos e seus dominios seja opprimido, offendido, ou invadido por terra ou por mar pelos inimigos, ou pelos seus rivaes, ou que estes entreprendão de os offender ou de os invadir, a outra parte contractante ou seus successores deverá prestar-lhe todo o auxilio, e soccorro d'armas e de soldados, de navios e petrechos e armamentos de guerra. A parte a quem se fizer tal requisição por cartas ou por Enviados, poderá dar taes auxilios contra estas invasões, em outras terras e dominios ou logares contra os inimigos invasores de qualquer estado, dignidade ou condição que sejão. A dita parte contractante será obrigada neste caso a dar um soccorro d'armas e d'archeiros, de navios e de galés próprias para a guerra conforme for necessário, e o Reino enviará quatro militares (Generaes?) escolhidos, ou outras gentes fieis e hábeis, a saber: dois de cada uma das partes. Estes militares deverão ser da mesma qualidade e condição, que tenhão valor e hajão praticado acções gloriosas na guerra; devendo taes soccorros ser promptamente enviados.

4.º Pelo mesmo teor ElRei d'Inglaterra abraçado com ternura e amor com os ditos Reis de Portugal, e a Rainha D. Leonor sua esposa, e não obstante as presentes necessidades do seu Reino mandará d'Inglaterra um grande numero de soldados, a saber: 600 homens d'armas e 80 besteiros para auxilio e defesa do Rei e Rainha de Portugal afim de combaterem e resistirem com todas as suas forças ás invasões hostis e tyranicas d'Henrique o Bastardo, sétimo Rei de Castella e de Leão, que injustamente se intitulava Pertendente á Corôa de Portugal. Finalmente conclue-se este Tratado regulando a maneira do pagamento das tropas auxiliares.

Em virtude do que e para que taes ajustes e obrigações sejão cumpridas, elles Procuradores promettem lealmente e em nome d'ElRei d'Inglaterra, pondo a mão sobre os Santos Evangelhos, e jurão as ditas allianças e confederações em todos os seus artigos e de as fazer inviolavelmente guardar e observar.
O autor esclareceu que há uma diferença entre o texto transcrito por Rymer e o texto que utilizou para sua própria coletânea: trata-se da disposições referentes ao envio de 600 soldados e 80 besteiros para socorrerem D. Fernando.
O artigo 4.º, que se acha no documento manuscripto do Museu Britanico, não se encontra no documento que Rymer publicou. Do mesmo modo falta no do Museu o ultimo artigo, que se encontra no de Rymer. Julgámos pois dever notar esta particularidade, e dar neste logar tanto o que existe no dito manuscripto, como em Rymer, T. VII, p. 15 e 19. Dumont publicou também este Tratado no T. II do seu Corps Diplomatique, p. 92. O leitor poderá melhor notar as differenças entre estes dois actos quando produzirmos as integras originaes destes documentos em a nossa obra do Corpo Diplomático Português nos volumes que encerrão os documentos de Direito publico convencional com a Inglaterra.
Fontes:
CARVALHOSA, Manuel Francisco de Barros e Sousa de Mesquita de Macedo Leitão e (Visconde de Santarém). Quadro Elementar das Relações Politicas e Diplomáticas de Portugal com as Diversas Potencias do Mundo Desde o Principio da Monarchia Portugueza Até aos Nossos Dias. Tomo 14. Segunda edição. Páginas 54 e seguintes. Lisboa: Typographia da Academia Real das Sciencias, 1865. Disponível em Internet Archive (www.archive.org).

sábado, 10 de janeiro de 2015

Primeiro Tratado Anglo-Português I

Paulo Werneck

Na sequência do Tratado de Tagilde, foram assinados em Londres, no ano seguinte, dois tratados, os quais foram recolhidos por Rymer em sua coletânea. Posteriormente foi compilado um sumário, em Inglês, para essa obra, em que os dois tratados constam como:
June 16, 1373.

Treaty of perpetual alliance between the England and Portugal. London. R. iii. p. ii. 983. O. vii. 15. H. iii. p. iii. 8.

Portuguese counterpart of the above-mentioned treaty. London. R. iii. p. ii. 984. O. vii. 19. H. iii. p. iii. 10
As letrinhas referem-se às diversas edições da coletânea de Rymer.

Voltando aos tratados, o primeiro, que está transcrito abaixo, foi considerado pelos ingleses um tratado perpétuo de aliança entre a Inglaterra e Portugal; o segundo como a contrapartida ao primeiro. Vejamos então o primeiro deles, em Latim:
Ann. D. 1373. An. 47. E. 3. Franc. 47. E. 3 m. 17.

De Alligantiis cum Rege & Regina Portugallia.

Univerſis, præſentis Paginæ ſeriem inſpecturis, Willielmus Dominus de Latymer Miles & Baro Camerariuſque regius, & Thomas Juvenis Curiæ Cantuarienſis Officialis, Illuſtriſſimi Principis & Metuendiſſimi Domini noſtri, Domini Edwardi, Dei gratiâ, Regis Angliæ & Franciæ Procuratores, & Negotiorum Geſtores, ad infraſcriptum negotium ſpecialiter deputati, in omne ævum, temporibus quibuſcumque, Salutem in Domino, & Firmam, ſi placet, Credentiam Præſentibus adhibere.

Dudùm ſiquidem,

Ex parte, Illuſtris & Magnifici Principis, Domini Fernandi, Dei gratiâ, Regis Portugalia & Algarbii, &, Illuſtriſſimæ Feminæ, Dominæ Alianoræ, Regina & Conjugis ejuſdem, Ambaſſatores, Procuratores, & Nuncii ſpeciales,

Nobilis Vir, Johannes Fernandi de Andeiro Miles, &, venerabilis & diſcretus Vir, Dominus Velaſcus Dominici Cantor Eccleſiæ Bracarenſis,

Ad ſupradicti Domini noſtri Regis Præſentiam perſonaliter accedentes,

Alligantias, Adunationes, Confœderationes, & puræ Dilectionis Fœdera,

Inter dictos Regem Portugaliæ & Reginam, &, Illuſtrem & Magnificum Principem, Dominum Johannem, Dei gratiâ, Regem Caſtella & Legionis, Ducem Lancaſtria, dicti Domini noſtri Regis Angliæ Filium prædilectum, adinvicem Initas, Contractas, & Ordinatas,

Et præconceptum, non ſolùm exindè, ſet ex vinculo Propinquæ Conſanguinitatis & Amicitiis Antiquatis, inter Ipſos, & Recolendæ memoriæ, eorumdem Progenitores, ſinceræ Dilectionis Affectum,

Quem tàm erga Perſonam dicti Domini noſtri Regis, quàm ejus Filios, Jura, & Subditos eorumdem, dicti Dominus Rex Portugaliæ & Regina piis gerebant, & gerunt omni tempore, viſceribus,

Eorumdem zelantes ferventius Comodum & Honorem & Inimicorum ſuorum Malitiæ, & fraudulentis Machinationibus, ſeu Molitionibus, contra prædictos Dominum noſtrum Regem, ejus Filios, Regnum, Dominia, Terras, & Subditos, nequiter Machinatis, obſtando reſiſtere,

Ac cum ipſo Domino noſtro Rege, & ejus Filio Primogenito, Domino Edwardo Principe Wallia, cæteriſque Filiis ejuſdem Domini noſtri Regis (cum quibus nondum Alligantias contraxerunt) Regno Angliæ, futuriſque Succeſſoribus ſuis quibuſcumque in dicto Regno Angliæ, ac cum aliis Terris, Dominiis, Lociſve, ſuis Vaſſallis & Subditis, fideliter obedientibus, Amicitias, Alligantias, Adunationes, Confœderationes bonas, & puri Amoris Fœdera, contra omnes Homines qui poſſunt vivere vel mori, cujuſcumque Statûs, Conditionis, Præminentiæ, ſeu Dignitatis exiſtant, Regna, Dominia, Terras, & Provincias eorumdem (Sedis dumtaxat Apoſtolicæ & Domini noſtri Papæ Statu illibato & integro ſpecialiter reſervato) inire, contrahere, & copulare cordialiter affectantes,

Non tantum vivâ voce, quinimò Literis prædictorum, Domini Regis, & Dominæ Reginæ, Conjugis ejuſdem, exhibitis & oblatis, elegantiùs exponebant,

Inſtrumentum etiam Publicum, cujuſdam Procuratorii, dictorum Regis & Reginæ Sigillis communitum, in medium proferentes,

Poteſtatem continens, ab eiſdem Rege & Regina ipſis traditam & conceſſam, dictas Alligantias, vice & nominibus Dominorum ſuorum prædictorum, Iniendi, Contrahendi, Conſummandi, & firmitate debitâ Roborandi, cum Adjectione Articulorum, Pactorum, Conventionum, Conditionum, & Clauſularum, quæ utrilibet Parti, Regnis, Terris, Provinciis, Dominiis, & Subditis ſibi viderint expedire, prout, ex dicti Inſtrumenti Tenore, manifeſtiùs & pleniùs conſtare poterit cuilibet intuenti,

Circa præmiſſa dicti Domini noſtri Regis Propoſitum & Benivolentiam eiſdem declarari, exprimi, & impendi repetitis inſtantiis exorantes.

Dominus verò noſter Rex,

Præmiſſis omnibus & ſingulis, propoſitis per eoſdem & oblatis, viſis benigniter & pronis auribus Aſcultatis, diligenter Circumſpectis, & debitè Conſideratis, Clauſtris cordialibus, intimâ Meditatione, revolvens quàm Generoſum ſit & Regale, ſinceris Affectibus Regalibus, mero motu proprio, gratantiùs dilatatis, eos, dignis attollendo Laudum Præconiis, & Gratiarum Actionibus, recompenſare ſimiles ſeu majoreſ! quámque ſit Tutum & Indeficiens in Arduis & Adverſis, & Giorioſum in Proſperis, Reges & Principatum tenentes Alligantias, Adunationes, & puræ Dilectionis Fœdera mutuo copulare!

Per quæ Principum & Regnorum Proſperitas & Gloria, in ſublime provectæ, gratâ ſibi Tranquillitate Lætantur, Subditorum Salus & Incolumitas Procurantur, Adverſariorum Malitiæ & perverſæ Machinationes multotiens Refrænantur, & poſtremò infinitis Periculorum Jaculis, præviſis Communicatis Conſiliis & Auxiliis, nè impetuoſè ſeriant, Obviari & Præveniri, exacti temporis Diſcrimina & Experientia, efficax Rerum Magiſtra, lucidius atteſtantur,

Præhabitâ ſuper præmifſis Deliberatione providâ cum Regni ſui Prælatis & Proceribus,

Cum & de Comuni Conſilio eorumdem,

Nos prædictos, Willielmum & Thomam,

Ad Contrahendum, Ordinandum, Conſummandum, & ſufficienti Securitate Vallandum,

Vice & nomine ſuo, Regni ſui Angliæ, & Succeſſorum ſuorum in dicto Regno, Terrarum, & Dominiorum, Provinciarum, Vaſſallorum, & Subditorum fuorum quorumcumque, fideliter obedientium,

Alligantias, Amicitias, Adunationes, Confœderationes bonas, & puræ dilectionis Fœdera, cum præſcriptis, Nobili Viro Domino Johanne Fernandi Milite & Venerabili & diſcreto Viro Velaſco Dominici Cantore Eccleſiæ Bracarenſis, Procuratoribus & Nunciis prædictorum Regis & Reginæ in hac parte ſpecialiter deputatis, vice & nominibus eorumdem, Regnorum etiam Portugaliæ & Algarbii, Terrarum, Dominiorum, Vaſſallorum, & cæterorum, Subditorum quorumcumque, dicto Regi Portugaliæ fideliter obedientium,

Cum adjectione & interpoſitione Clauſularum, Articulorum, Pactorum, Conventionum, & Conditionum, quos utrique Parti, & earum Succeſſoribus, Regnis, Terris, Dominiis, Provinciis, Vaſſallis, & Subditis ſupradictis, in Reportatione Commoddi, Proſperitatis, & Honoris, futuris Temporibus quibuſcumque, viderimus expedire,

Veros & legitimos conſtituit Procuratores, Negotiorum Geſtores, & Organum Vocis ſuæ, prout in Literis Procuratoriis Patentibus, indè confectis, Magno Sigillo ſuo Regio ſigillatis (quarum Principium & Finis inferiùs deſcribuntur) plenius continetur.

Nos verò,

Volentes Mandatis Regalibus ſupradicti Domini noſtri Ligii, ex Fidelitatis debito, firmiter obedire, & ea, quæ ad noftrum in hac parte ſpectant Officium, debite Executionis effectui mancipare,

Vigore nobis in hac parte traditæ Poteftatis & ſuſcepti Officii,

Alligancias, Confœderationes, Amicitias, Adunationes, & puræ Dilectionis Fœdera, cum prædictis Ambaſſatoribus, & de expreſſo Conſenſu eorumdem, vice & nominibus quibus ſupra, ſub modis & formulis inferiùs annotatis, præhabita Deliberatione competenti, Contrahimus, ordinamus, Facimus, & Stabilimus, perpetuis temporibus, Altiſſimo concedente, inviolabiliter obſervanda,

IN PRIMIS, Ordinamus & Concordamus quòd, inter prædictum Dominum noſtrum Edwardum Regem Angliæ & Franciæ, Dominum Fernandum Regem Portugaliæ & Algarbii, & Dominam Alianoram, Reginam & Conjugem ſuam, eorum Succeſſores in Regnis prædictis Angliæ & Portugaliæ, Regna, Terras, Dominia, Provincias, Vaffallos, & Subditos quoſcumque, fideliter obedientes, erunt hinc inde Veraces, Fideles, Conſtantes, Mutuæ & Perpetuæ Amicitiæ, Adunationes, Alligantiæ, & puræ Dilectionis Fœdera, &, velut Amici Fideles & Veraces, & mutuò hinc inde Amicis Amici, & Inimicis Inimici, contra omnes Homines qui poſſunt vivere vel mori, cujuſcumque Dignitatis, Statûs, Præminentiæ, ſeu Conditionis exiſtant, eorum Terras, Regna, & Dominia, invicem ſe juvabunt, manutenebunt, & ſuſtinebunt, per Terram, & per Mare, mutuò:

Procurabunt, & pro viribus conſervabunt, Perſonalem Incolumitatem, Securitatem, Commodum, & Honorem; Jurium ſuorum, Bonorum, Rerum, & Amicorum, ubilibet exiſtentium, Indempnitatem, Salvationem, Recuperationem:

Dampnis & Injuriis, Dedecori, ſeu, ut ita loquamur, Vilenie, quæ ſciverint, vel altera Pars ſciverit, alteri Parti aliquotiens iminere, ſeu contra eandem excogitari, Proviſis Remediis, hinc inde, ſideliter occurrentes; Parti, contra quam Talia machinantur, quàm citò commodè fieri poterit, per Literas, vel per Nuncium, aut aliis modis melioribus excogitatis, integrè & plenariè Revelantes, Præmunientes, &, ſuper præmiſſis, ſalubriter Conſulentes.

ITEM, neutra Pars cum Inimicis, Æmulis, vel Perſecutoribus Partis alterius Amicitias copulabit:

Scienter, in alterius Partis Detrimentum, Dampnum, ſeu Præjudicium, aliquale eiſdem Inimicis, Æmulis, ſeu Perſecutoribus Comunicans, per ſe, vel alios, Conſilium, Auxilium, vel Favorem:

Eoſdem quoviſmodo confortans, receptans in Regno, ſeu Regnis, Terris, Dominiis, Provinciis, Lociſve ſuis; conſortari, receptari, ſuſtineri ſcienter patiens vel morari, publicè vel occultè, exquiſitis Figmentis, occaſione quibuſlibet ſeu colore:

Fugitivis, Exulatis, Forbannitis, præſentibus & futuris, quibuſcumque occaſione ſive cauſâ, a Regno, aut ab aliis Provinciis, Terris, Dominiis, ſeu Locis alterutrius eorumdem Regum, appellatione Inimicorum, Æmulorum, ſeu Perſecutorum, nullatenus ſubincluſis; quin in Regno, & quibuſcumque Terris & Locis, alteri Regi ſubjectis, hinc & inde receptari, ſuſtineri liberè valeant & foveri, niſi fortè tales Fugitivi, Exulati, & Forbanniti forent pro Crimine Læſæ Mageſtatis, ut Regis & Regni Proditores ſententialiter Condempnati, aut aliàs taliter ſuſpecti quòd per eos utriuſque Partis vel alterius earum Detrimentum, Dedecus, Injuriæ, vel Diſcordiæ procurari veriſimiliter ſormidendur, & ideò, ut Inimici & Perſecutores, deberent merito evitari; quo Caſu una Pars, per alteram requiſita, tales, ſicut prædictum eſt, ad Partem requirentem, ſi petantur, remittere, aut a ſe, Regnis, Dominiis, & Terris ſuis expellere, Forbannire, & Dimittere teneatur.

ITEM, ſi contingat Regnum alterius, Terras, Dominia, Loca, Offendi, Opprimi, vel Invadi, per Terram, vel per Mare, per Inimicos, Perſecutores, vel Æmulos, aut eoſdem Inimicos ſaltem offendere, opprimere, vel invadere molientes, machinantes, aut quomodolibet properances,

Et Pars alia, vel ejus Succeſſores, pro Auxilio ſeu Subſidio impartiendo & impendendo, in Hominibus Armorum, Sagittariis, Baliſtariis, Navibus, Galeis ad Guerram ſufficienter præparatis, aut alio genere Defenſionis quocumque (ſi tamen illud Genus, vel aliquod præmiſſorum, in Regno, a quo petitur prædictum Subſidium, habeatur vel ſuerit uſitatum) per Partem, contra quam talia machinantur, per Literas, vel per certos Nuncios, ſuerit requiſita, quorienſcumque & quandocumque dicta Pars, taliter Requiſita, Parti Requirenti,

Ad defenſionem Regni, contra quod hujuſmodi Invaſiones præparantur, aut aliarum Provinciarum, Dominiorum, vel Locorum, & Recuperationem eorumdem, per hujuſmodi Invaſiones Deperditorum, contra dictos Inimicos, Invaſores, Perſecutores, ſeu invadere vel perſequi molientes, cujuſcumque Stacus, Conditionis, Præminentiæ, Dignitatis exiſtant,

Juxta Numerum & Modum, in Præmiſſis Hominibus Armorum, Sagittariorum, Baliltariorum, Navium, Galearum ad Guerram competenter in omnibus requiſicis inſtructarum, & alterius generis Defenſionis, quem (ſalvis ſemper ordinatâ Caritate & propriâ Neceſſitate) a ſe Dimittere poterit, vel abſque gravi Præjudicio Suſtinere,

Dictum Subſidium bonâ fide præſtabit, impartietur, & mandabit,

Sumptibus, Expenſis, & Stipendiis Requirentis,

Per Quatuor Expertos Milites, aut alios idoneos, legales, & diſcretos Viros (Duos ex utraque Parte deputandos ſeu eligendos) ſubtiliter arbitrandis, ſecundum Perſonarum mittendarum & Graduum earumdem Qualitatem, Temporum Conditionem, & Forum Locorum, in quibus hujuſmodi Mittendos Virtutem ſeu Opera Bellica contigerit excercere,

Tempore infra quod, poſt Requiſitionem prædictam, hujuſmodi Subſidium debeat præparari & mandari, juxta celerem Neceſſitatem Partis Requirentis, & Poſſibilitatem convenientem Partis Requiſitæ;

Vacuatis in omnibus Fraude & malo Ingenio, Æquitatis tramite benigniter extimato,

ITEM, ad hæc omnia & ſingula ſupradicta effectualiter Adimplenda & ſideliter Conſervanda, vice & nominibus ſupradictis, Nos, Procuratores prædicti, promittimus bonâ fide, & in Animam dicti Domini noſtri Regis Angliæ, tactis Sacroſanctis Evangeliis, juramus quòd ipſe, Dominus noſter Rex, Alligantias, Amicitias, Adunaciones, Confœderationes, Conventiones ſupraſcriptas, & quoſcumque Articulos ſeu Clauſulas eorumdem (ſalvis ſemper præcontractis Alligantiis) in omnibus & ſingulis, pro viribus totis & ſenſibus, Tenebit, Adimplebit, & inviolabiliter Obſervabit,

Teneri, Adimpleri, & inviolabiliter faciet Obſervari,

Præmiſſa vel eorum aliquod, in toto, aut in parte, Rumpendo, Inſringendo, vel Violando, inſringi, violari, aut rumpi ſcienter procurando ſeu tolerando, cujuſvis Excuſationis prætextu vel Exceptionis, Fraudis vel Doli, Erroris, Cohercionis, Juris ſcripti, Conſuetudinis, Facti, vel Intentionis, Privilegii impetrati vel impetrandi, aut quibuſcumque machinatis Fraude, Dolo, aut Malo Ingenio, Re aut Verbo, nullis unquam temporibus contraveniet in ſuturum, aut contraveniri ſcienter quomodolibet patietur.
Observe-se que no dia 19 de março do mesmo ano, menos de três meses antes, foi firmado o Tratado de Santarém, pelo mesmo Dom Fernando, rei de Portugal, e por Dom Henrique, Rei de Castela, pondo fim ao segundo período de guerras entre os dois reinos. As estipulações desse tratado, inclusive contra a Inglaterra, podem ser vistas no primeiro volume do Quadro Elementar do Visconde de Santarém. Era um rei danado de falso e inconstante...

A seguir será publicado o extrato, em Português, do Visconde de Santarém.

Fontes:
CARVALHOSA, Manuel Francisco de Barros e Sousa de Mesquita de Macedo Leitão e (Visconde de Santarém). Quadro Elementar das Relações Politicas e Diplomáticas de Portugal com as Diversas Potencias do Mundo Desde o Principio da Monarchia Portugueza Até aos Nossos Dias. Tomo 1. Segunda edição. Páginas 232 e seguintes. Paris: J. P. Aillaud, 1842. Disponível em Internet Archive (www.archive.org).

HARDY, Sir Thomas Duffus. Syllabus (in English) of the Documents Relating to England and other Kingdoms Contained in the Collectio Known as "Rymer's Foedera". Vol I. 1066-1377. Pag. 465. London: Longmans, Green, & Co. 1869.

RYMER, Thoma. Fœdera, Conventiones, Literæ, Et cujſcunque generis Acta Publica, Inter Reges Angliæ et Alios. Terceira Edição. Haia: Joannem Neaulme, 1740. Dez volumes. Tomo III, 3ª Edição. Partes III e IV. Parte III. Páginas 8 e 9. Disponível em Internet Archive.